NICHQ Vanderbilt Değerlendirme Ölçeği (Ebeveyn) — DEHB Taraması

NICHQ Vanderbilt Ebeveyn Değerlendirme Ölçeği, 6-12 yaş çocuklarda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu'nu (DEHB) ve eşlik eden Karşıt Olma-Karşı Gelme Bozukluğu'nu (KOKG), davranım bozukluğu ve anksiyete/depresyon belirtilerini ebeveyn bildirimiyle tarayan bir araçtır. 47 belirti maddesi (0-3) + 8 performans/işlevsellik maddesi (1-5) içerir. DEHB alt-tipi için hem belirti eşiği hem işlevsellik bozukluğu gerekir.

Ne zaman kullanılır: DEHB şüphesi olan 6-12 yaş çocukta ebeveyn bildirimiyle tarama. Pozitif tarama → klinik görüşme, öğretmen formu ve işlevsellik değerlendirmesi gerekir. Ergen ve <6 yaş için valide değildir.

Gerekli girdiler: Çoğu zaman dikkatini ayrıntılara veremez ya da okul ödevlerinde/işlerinde dikkatsizce hatalar yapar, Çoğu zaman görevlerde ya da oyun etkinliklerinde dikkatini sürdürmekte güçlük çeker, Çoğu zaman kendisiyle konuşulduğunda dinlemiyormuş gibi görünür, Çoğu zaman yönergeleri izlemez ve okul ödevlerini/işlerini/görevlerini tamamlayamaz, Çoğu zaman görevleri ve etkinlikleri düzenlemekte güçlük çeker, Çoğu zaman sürekli zihinsel çaba gerektiren işlerden kaçınır, hoşlanmaz ya da girmekte isteksizdir, Çoğu zaman görevleri/etkinlikleri için gerekli şeyleri kaybeder, Çoğu zaman dış uyaranlarla dikkati kolayca dağılır, Çoğu zaman günlük etkinliklerinde unutkandır, Çoğu zaman elleri ayakları kıpır kıpırdır ya da oturduğu yerde kıpırdanır, Çoğu zaman oturması beklenen durumlarda yerinden kalkar, Çoğu zaman uygunsuz durumlarda koşuşturur ya da tırmanır (ergenlerde huzursuzluk hissi), Çoğu zaman sakin biçimde oyun oynamakta / boş zaman etkinliklerine katılmakta güçlük çeker, Çoğu zaman sanki 'motor takmış' gibi sürekli hareket halindedir, Çoğu zaman aşırı konuşur, Çoğu zaman sorulan soru tamamlanmadan cevabı ağzından kaçırır, Çoğu zaman sırasını beklemekte güçlük çeker, Çoğu zaman başkalarının sözünü keser ya da yaptıklarının arasına girer, Çoğu zaman öfkelenir / öfke patlamaları olur, Çoğu zaman büyüklerle tartışır, Çoğu zaman büyüklerin isteklerine/kurallara etkin biçimde karşı gelir ya da uymayı reddeder, Çoğu zaman bilerek başkalarını kızdıracak şeyler yapar, Çoğu zaman kendi hatalarından/yaramazlıklarından ötürü başkalarını suçlar, Çoğu zaman alıngandır ya da başkalarınca kolayca kızdırılır, Çoğu zaman kızgın ve küskündür, Çoğu zaman kincidir ya da öç almak ister, Başkalarına sataşır, gözdağı verir ya da onları korkutur, Fiziksel kavga başlatır, Beladan kurtulmak ya da yükümlülüklerden kaçmak için yalan söyler (başkalarını 'kandırır'), İzinsiz olarak okuldan kaçar (okula devamsızlık yapar), İnsanlara karşı fiziksel olarak acımasızdır, Değeri olan şeyler çalmıştır, Başkalarının malına kasıtlı olarak zarar verir, Ciddi zarar verebilecek bir silah kullanmıştır (sopa, bıçak, tuğla, ateşli silah), Hayvanlara karşı fiziksel olarak acımasızdır, Zarar vermek amacıyla kasıtlı olarak yangın çıkarmıştır, Başkasının evine, işyerine ya da arabasına zorla girmiştir, İzinsiz olarak geceleri dışarıda kalmıştır, Geceleyin evden kaçmıştır, Başkasını cinsel etkinliğe zorlamıştır, Korkulu, kaygılı ya da endişelidir, Hata yapma korkusuyla yeni şeyleri denemekten çekinir, Kendini değersiz ya da başkalarından aşağı hisseder, Sorunlar için kendini suçlar, suçluluk duyar, Kendini yalnız, istenmeyen ya da sevilmeyen hisseder; 'kimse beni sevmiyor' der, Üzgün, mutsuz ya da çökkündür, Aşırı sıkılgandır ya da kolayca utanır, Genel okul performansı, Okuma, Yazma, Matematik, Ebeveynlerle ilişki, Kardeşlerle ilişki, Akranlarıyla ilişki, Organize etkinliklere katılım (ör. takım/kulüp). Bu araç birden fazla parametreyi puanlayarak toplam skor üretir.

Kısıtlamalar: Tarama aracıdır; tek başına DEHB veya komorbidite tanısı koydurmaz. 6-12 yaş için valide edilmiştir; ergen ve okul öncesi çocuk için uygun değildir. Tek ortam (ebeveyn) değerlendirmesidir; DEHB tanısı ≥2 ortamda belirti gerektirir — öğretmen formunu da alın. TR-spesifik kesme puanı yerleşik değildir; algoritma NICHQ/Wolraich (ABD) eşiklerine dayanır.

Son güncelleme: 2026-07-03 · Versiyon: 1.0.0 · 3 kaynak · Bu hesaplayıcı klinik kararın yerine geçmez.