Caprini Risk Değerlendirme Modeli (2013 sürümü)

Bu araç 2026-08'de yeniden kuruldu. Önceki sürüm yaş, cerrahi tipi, immobilite, BMI, VTE öyküsü, malignite ve tek bir 'diğer risk faktörleri' kutusundan ibaret yedi girdi taşıyordu. Ağırlıklar doğruydu ama madde evreni dardı: örneğin Faktör V Leiden, inme, kalp yetmezliği ve santral venöz kateter hep aynı 'diğer' kutusuna sıkışıyordu. Sonuç sistematik düşük skorlama ve buna rağmen yayının kendi kesme noktalarıyla karşılaştırma — yani yetersiz profilaksi yönünde bir hata.

Madde tablosunun kaynağı (Cronin 2019, PMID 30939900): Caprini'nin ortak yazar olduğu, açık erişimli tamamlama kılavuzu. 2013 sürümü önceki sürümlerden altı ek maddeyle ayrılır ve yayın bunları açıkça 'validasyon çalışmalarında test EDİLMEMİŞ, literatürde trombozla ilişkili bulunmuş' diye niteler: BMI >40, son bir ayda sigara, insülin gerektiren diyabet, kemoterapi, kan transfüzyonu, ameliyat süresi >2 saat.

Kesme noktası cerrahi popülasyona GÖRE DEĞİŞİR ve tek eşik tüm cerrahilere uygulanmaz. ACCP AT9 genel cerrahide yüksek riski ≥5 olarak tanımlar; kalça kırığında çok yüksek risk sınırı 12, total eklem artroplastisinde 10 bulunmuştur (Krauss ve ark.). Yayının kendi ifadesi: 'bu kesme noktası tüm cerrahi branşlar için uygun değildir'.

Kemoprofilaksinin yararı yalnız ≥7'de gösterilmiştir. Pannucci meta-analizi (Cronin 2019 üzerinden): 13 çalışma, VTE verisi olan 11'i n=14.776, kanama verisi olan 8'i n=7590. Kemoprofilaksi ALMAYAN cerrahi hastalarda VTE riski 14 kat artıyor (%0,7 → %10,7) ve profilaksi yararı yalnız Caprini ≥7 olan hastalarda saptanmış. Bu bir tedavi-yarar eşiğidir, ayrı bir risk katmanı değil — o yüzden bant eklenmedi, en üst bandın eylem metnine yazıldı.

Tekrarlanan maddeler ayrı ayrı puanlanır — bu araçta sayı girdisiyle karşılanır. Yayının kendi örnekleri: iki ayrı kanser öyküsü 2+2=4 puan; 2014'te DVT ve 2015'te PE olan hasta 3+3=6 (aynı anda olan DVT+PE tek 3); her genetik trombofili belirteci ayrı 3; iki taraflı artroplasti 5+5=10; sarkoidoz + KOAH birlikte 2 puan.

Ayak bileği kırığı + ORIF örneği (yayından): kırık için 5 + 45 dakikadan uzun cerrahi için 2 = 7 puan; alçı/breys uygulanırsa +2 daha. Tek bir olay birden fazla maddeyi tetikleyebilir.

Araç DİNAMİKTİR. Hasta seyrindeki değişiklik skoru değiştirir: antibiyotik için santral kateter takılması, beklenmedik immobilite, bacak şişmesi. Yayın skorun ameliyat öncesi VE taburculuk öncesi olmak üzere iki kez hesaplanmasını öneriyor.

Kim doldurmalı: yayın hastanın (ya da hasta yakınının) hasta-dostu formu ameliyat gününden ÖNCE, aile yanındayken doldurmasını, sonra klinisyenin sonlandırmasını öneriyor. Ameliyat günü sabahı doldurmak açıkça önerilmiyor. En sık atlanan kalem aile öyküsü — birinci, ikinci ve üçüncü derece akrabalar sorulmalı; pozitif aile öyküsü kişisel trombofiliye eşdeğer risk taşır.

Terminoloji düzeltmesi (yayının kendisinden): 'yatağa bağımlı' ifadesi kafa karıştırıcıdır; ölçüt 30 adım (yaklaşık 9 m) kesintisiz yürüyememektir. Denge için baston/walker kullanan ama baldır kaslarını çalıştıran hasta bu gruba GİRMEZ; tek bacağına yük veremeyen koltuk değnekli hasta GİRER.

Model 1991'den beri 100'den fazla klinik çalışmada 250.000'den fazla hastada valide edilmiştir ve puan arttıkça VTE oranı üstel biçimde artar.