SAAG (Serum-Asit Albümin Gradiyenti)

Runyon 1992 Ann Intern Med orijinal (PMID 1616215): 901 hasta serum + asit eşleştirilmiş örneği. Eski 'eksuda/transuda' (ascitic fluid total protein) konseptine üstün — %96.7 doğruluk.

Formül: SAAG = Serum albümin − Asit albümin (her ikisi de aynı gün ölçülmeli).

Yorum:

SAAG ≥1.1 g/dL: Portal hipertansiyon (%97 doğruluk)

Siroz (en sık)

Kalp yetmezliği (KKY)

Budd-Chiari sendromu

Portal ven trombozu

Massif karaciğer metastazı (sinüzoidal portal HT)

Konstrüktif perikardit

Hipoalbüminemi (idiyopatik portal fibrosis)

SAAG <1.1 g/dL: Non-portal HT

Peritoneal karsinomatoz

Tüberküloz peritoniti

Pankreatik asit

Nefrotik sendrom

Bilier asit

Serositis (lupus, vaskülit)

AASLD 2021 Ascites Guideline (Aithal PMID 33067334): SAAG hâlâ ilk basamak diferansiyel araç. Ek olarak asit total protein (AFTP) önerilir:

SAAG ≥1.1 + AFTP <2.5 g/dL: Siroz

SAAG ≥1.1 + AFTP ≥2.5 g/dL: Kardiyak (KKY) — BNP/NT-proBNP ekokardiyografi düşünülmeli

SAAG <1.1 + AFTP yüksek: Sekonder peritonit, malignite

Ek değerlendirmeler (asit analizi):

Hücre sayımı: PMN ≥250/µL → SBP (spontan bakteriyel peritonit)

Kültür: Yatak başı kan kültürü şişesine ekim

Sitoloji: Maligniteden şüphe varsa

Adenosin deaminaz (ADA): TB peritonit şüphesi (>40 U/L)

KRİTİK SINIRLILIKLAR:

Serum albümin <1.1 g/dL olan hastalarda yanlış düşük SAAG (cirrhozis hastalarının <%1'i)

Serum + asit eşzamanlı alınmamışsa doğruluk düşer

Şilöz asit, hemorajik asit, malignite-ilişkili asit miks tablo verebilir

Tedavi görmüş asit (diüretik, parasentez sonrası): doğruluk korunur

Albümin transfüzyonu sonrası SAAG yorumlanmaz

Türkiye bağlamında: Cirrhotic asit en sık etiyoloji (HBV + alkol + MASLD). TB peritonit hâlâ önemli ayırıcı tanı (özellikle endemik bölgelerde).