Parkland Formülü (Yanık Sıvı Resüsitasyonu)
Yanık hastalarında ilk 24 saatlik sıvı resüsitasyon miktarını Parkland formülüyle (4 mL/kg/%TBSA) hesaplar. Güncel ABA kılavuzunun başlangıç önerisi (2 mL/kg/%TBSA) de birlikte gösterilir.
Ne zaman kullanılır?
TBSA ≥ %20 olan erişkin yanık hastalarında sıvı resüsitasyonu planlamak için. Yanıktan sonraki ilk 48 saatlik dönem.
2. derece ve daha derin yanıkların toplamı. 1. derece (yalnız eritem) dahil EDİLMEZ. TBSA hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Girişleri doldurup Hesapla'ya basınca sonuç burada görünecek.
Klinik İpuçları
4 mL × kg × %TBSA = 24 saatlik toplam.
İlk yarısı ilk 8 saatte, kalan yarısı sonraki 16 saatte verilir.
Laktatlı Ringer tercih edilir.
ABA 2024 KILAVUZU (Cartotto, PMID 38051821) — bu aracın kullandığı katsayıdan FARKLI: kılavuz erişkinde ≥%20 TBSA yanıkta resüsitasyonu 2 mL/kg/%TBSA ile BAŞLATMAYI önerir; belirtilen amaç toplam resüsitasyon hacmini azaltmaktır. Kapsam: yanıktan sonraki ilk 48 saat. Kılavuz ayrıca daha büyük yanıklarda insan albümin solüsyonu kullanımını (hacmi düşürmek ve idrar çıkışını iyileştirmek için) ve karın içi + göz içi basıncının seçici izlemini önerir.
Kılavuzun kendi çekincesi: mortalite bir PICO sonlanımı olarak FORMEL biçimde dahil EDİLMEDİ, çünkü mevcut literatürde yeterli örneklem büyüklüğü ve kalitede çalışma yok. Yani '2 mL/kg daha az ölüm demektir' iddiası kılavuzda YOKTUR; iddia edilen şey daha düşük hacimdir. Sistematik arama 5978 başlık taradı, 24 çalışma ölçütleri karşıladı.
Kılavuzun ÖNERMEDİKLERİ de yazılıdır: transpulmoner termodilüsyon türevi değişkenlerle yönetim ÖNERİLMEZ; yüksek doz C vitamini, taze donmuş plazma, erken sürekli renal replasman ve vazopresörler için ise (olumlu ya da olumsuz) HİÇBİR öneri yapılamamıştır.
ZAMAN SIFIRI — en sık yapılan hata: Parkland'ın ilk 8 saati yanık anından başlar. Hasta yaralanmadan 3 saat sonra geldiyse ilk yarı kalan 5 saatte verilmelidir. Bu araç geliş zamanını SORMAZ ve bilmez; 8 saatlik pencereyi hekim kendisi kaydırmalıdır. Aynı zamansal kapı sınıfı `lille`, `ranson` ve `clif-c-aclf`'te de kayıtlıdır.
KAYNAK DURUMU — 4 mL/kg katsayısı kendi yayınından DOĞRULANAMAZ: Baxter & Shires 1968 (PMID 4973463) PubMed'de abstract'sızdır; kaydın MeSH terimleri arasında köpek ve primat da vardır, yani özgün çalışma bir hayvan+insan serisidir. 4 mL/kg ile 8/16 saatlik bölünme yerleşik uygulamadır ve bu turda DEĞİŞTİRİLMEDİ (`alvarado` / `saps-ii` emsali).
TBSA hatası doğrudan hacme çarpılır: Pham 2019 (PMID 30247559) TBSA yanlış hesaplamasının %5-339 aralığında olduğunu ve <%20 yanıkların orantısız FAZLA tahmin edildiğini bildiriyor. Formül doğru uygulansa bile girdi yanlışsa hacim aynı oranda yanlıştır.
İdrar çıkışı hedefi erişkinde 0.5-1 mL/kg/sa; hesaplanan hız buna göre yukarı ya da aşağı titre edilir.
Kaynaklar
Cartotto R, Johnson LS, Savetamal A, et al. American Burn Association Clinical Practice Guidelines on Burn Shock Resuscitation. J Burn Care Res. 2024;45(3):565-589. PMID: 38051821. DOI: 10.1093/jbcr/irad125. · J Burn Care Res (2024) · ABA Burn Shock Resuscitation 2024
Pham C, Collier Z, Gillenwater J. Changing the Way We Think About Burn Size Estimation. J Burn Care Res. 2019;40(1):1-11. PMID: 30247559. DOI: 10.1093/jbcr/iry050. (TBSA tahmin hatasi dogrudan bu formulun hacmine yansir.) · J Burn Care Res (2019)
v1.1.0 · 2026-08-08
Girişleri doldurup Hesapla'ya basınca sonuç burada görünecek.
Parkland Formülü (Yanık Sıvı Resüsitasyonu) Hakkında
Yanık hastalarında ilk 24 saatlik sıvı resüsitasyon miktarını Parkland formülüyle (4 mL/kg/%TBSA) hesaplar. Güncel ABA kılavuzunun başlangıç önerisi (2 mL/kg/%TBSA) de birlikte gösterilir.
Ne zaman kullanılır: TBSA ≥ %20 olan erişkin yanık hastalarında sıvı resüsitasyonu planlamak için. Yanıktan sonraki ilk 48 saatlik dönem.
Gerekli girdiler: Vücut Ağırlığı, Yanık Yüzey Alanı (TBSA). Bu araç matematiksel bir formül kullanarak sonuç üretir.
Kısıtlamalar: Elektrik yanıkları ve inhalasyon hasarında ek sıvı gerekebilir. İdrar çıkışına göre titre edilmelidir (hedef 0.5-1 mL/kg/sa). Çocuklarda idame sıvı ayrıca eklenmelidir. K65 (2026-08-08): bu araç Parkland'ın 4 mL/kg katsayısını uygular; ABA 2024 kılavuzu erişkinde 2 mL/kg ile başlatmayı önerir. Sonuç bir üst çıpa gibi okunmalı, hacim idrar çıkışına titre edilmelidir. K65 (2026-08-08): ilk 8 saatlik yarı YANIK ANINDAN sayılır. Araç geliş zamanını sormaz; gecikmiş başvuruda pencere hekim tarafından daraltılmalıdır. K65 (2026-08-08): kılavuzun kapsamı erişkinde ≥%20 TBSA yanıktır. Bu eşiğin altında formal resüsitasyon protokolü genellikle gerekmez.
Son güncelleme: 2026-08-08 · Versiyon: 1.1.0 · 3 kaynak · Bu hesaplayıcı klinik kararın yerine geçmez.