İdrar Osmolal Açığı
İdrar NH₄⁺ atılımını tahmin eder. Non-AG metabolik asidozda renal vs GİS kayıp ayrımı.
Ne zaman kullanılır?
İdrar NH₄⁺ atılımını tahmin eder. Non-AG metabolik asidozda renal vs GİS kayıp ayrımı.
Bu alan İDRAR ÜRE AZOTU (urine urea nitrogen, UUN) ister — idrar ÜRESİ değil. Türkiye laboratuvarları genellikle ÜRE raporlar ve Üre = Üre azotu × 2,14'tür; üre değerini bu alana girmek hesaplanan osmolaliteyi 2,14 kat şişirir, osmolal açığı DÜŞÜRÜR ve renal tübüler asidozu OLMADIĞI YERDE gösterir. HESAP YAPMAYIN: elinizdeki değer idrar üresi ise birim seçicisinden "mg/dL (üre)" seçin, araç 2,14'e kendisi böler. (Aynı ayrım `saps-ii`, `curb-65`, `psi` ve `bap65` araçlarında da yazılıdır.)
Girişleri doldurup Hesapla'ya basınca sonuç burada görünecek.
Klinik İpuçları
BİRİM SÖZLEŞMESİ — bu aracın en sık hata kaynağı. Formül idrar üre AZOTUNU (UUN) mg/dL cinsinden 2,8'e böler (azotun molekül ağırlığı 28). ÜRE'nin molekül ağırlığı 60'tır ve mg/dL → mOsm/kg çevrimi 6'ya bölmedir. Türkiye laboratuvarları "idrar üre" raporlar: Üre = Üre azotu × 2,14. Üre değerini üre azotu alanına girmek hesaplanan osmolaliteyi şişirir ve açığı düşürür.
Hata TEK YÖNLÜDÜR ve RTA'yı OLMADIĞI YERDE gösterir. Klinik olarak makul bir ızgarada (osm 200-1200 mOsm/kg, Na 10-150, K 10-80 mEq/L, üre 300-3000 mg/dL; 4224 nokta) ölçüldü. Izgara üçe ayrılıyor: 1993 noktada iki okuma da sayı üretiyor ve sapma medyanı 152 mOsm/kg (min 57, max 570), 437 nokta (%21,9) 150 eşiğini geçiyor — hepsi düşük NH₄⁺ yönünde; 1011 noktada yalnız yanlış okuma reddediliyor (üre girmek çözünen toplamını ölçülenin üstüne çıkarıyor); kalan 1220 nokta ızgaranın kendi imkânsız köşeleri. Örnek: osm 300 / Na 10 / K 10 / üre 500 → araç 81 ("RTA düşünün"), doğru okuma 177 ("normal renal yanıt").
Tahmini NH₄⁺ bir NOKTA TAHMİNİ DEĞİL, ÜST SINIRDIR. Bu araç orijinal osmolal açık formülünü (açık/2) kullanır. Dyck 1990 (PMID 2080786) özetinde açıkça "orijinal osmolal açık idrar NH₄⁺'ünü BELİRGİN OLARAK olduğundan yüksek verdi" der ve düzeltilmiş bir sürüm önerir.
Sapmanın büyüklüğü ölçülmüştür. Fujimaru 2021 (PMID 34288275): diyaliz-dışı kronik böbrek hastalığı olan 36 hastada UOG/2 ile ölçülen NH₄⁺ arasında r = 0,925 (p < 0,0001), ancak UOG/2 ölçülen değeri ortalama 4,7 mmol/L aşıyor.
Kesin derişim gerekiyorsa idrar NH₄⁺'ü DOĞRUDAN ölçtürün. Kirschbaum 1999 (PMID 10360635): ölçülen amonyum ile osmolar açık arasında anlamlı korelasyon var ama mutlak değerler uyuşmuyor; yazarların sonucu, doğru bir derişim istendiğinde doğrudan ölçümün yerini hiçbir şeyin tutmadığıdır.
Girilen değerler birbiriyle bağdaşmak zorundadır. Bir çözeltinin osmolalitesi kendi çözünenlerinin toplamından küçük olamaz. 2×(Na+K) + üre azotu/2,8 + glukoz/18 ölçülen osmolaliteyi aşıyorsa araç sonuç ÜRETMEZ — bu bir hasta değil, birbiriyle çelişen bir girdi kümesidir.
Kaynaklar
Halperin ML, et al. Urine ammonium and the urine osmolal gap. Kidney Int. 1988. (K172: bu kayit BIRINCIL KAYNAGA KARSI DOGRULANAMADI -- PubMed aramasi bu baslikla bir kayit dondurmedi; kimlik alanlari BILEREK BOS. Formulun ozgun tarifi icin Dyck 1990 kaydina bakin. Kayit K29 geregi SILINMEDI.)
v1.5.0 · 2026-08-21
Girişleri doldurup Hesapla'ya basınca sonuç burada görünecek.
İdrar Osmolal Açığı Hakkında
İdrar NH₄⁺ atılımını tahmin eder. Non-AG metabolik asidozda renal vs GİS kayıp ayrımı.
Ne zaman kullanılır: İdrar NH₄⁺ atılımını tahmin eder. Non-AG metabolik asidozda renal vs GİS kayıp ayrımı.
Gerekli girdiler: İdrar osmolalitesi (ölçülen), İdrar Na, İdrar K, İdrar üre azotu (UUN), İdrar glukoz (opsiyonel). Bu araç matematiksel bir formül kullanarak sonuç üretir.
- Düşük NH₄⁺ (RTA düşünün)
- Yüksek NH₄⁺ (normal renal yanıt)
Kısıtlamalar: Klinik kararın yerine geçmez. Üre azotu alanı ÜRE değeriyle doldurulursa osmolal açık sistematik olarak düşük çıkar ve renal tübüler asidoz olmadığı yerde görünür (Üre = Üre azotu × 2,14). Tahmini NH₄⁺ bir üst sınırdır; orijinal formül gerçek derişimi olduğundan yüksek verir (Dyck 1990) ve kronik böbrek hastalığında sapma ortalama 4,7 mmol/L ölçülmüştür (Fujimaru 2021). 150 mOsm/kg eşiğinin ve 2,8 ile 18 bölenlerinin birincil kaynağa karşı doğrulaması yapılmamıştır. ARİTMETİĞİN KENDİSİ BİRİM OLARAK TARTIŞMALIDIR. Koga 2004 (PMID 15862086) ölçülen ozmolaliteden (mmol/kg H₂O) hesaplanan molariteyi (mmol/L) çıkarmanın "matematiksel olarak sağlam olmadığını" savunur ve ozmolalitenin önce ozmolariteye çevrilmesini önerir. BU ARAÇ DÜZELTME UYGULAMAZ: 150 mOsm/kg eşiği düzeltilmemiş açıktan gelir, düzeltip eşiği bırakmak hastaları sessizce bant değiştirirdi. Ölçüldü: 7040 noktalık ızgarada %0,1'lik bir düzeltme (f=0,999) bile bant değiştiriyor.
Son güncelleme: 2026-08-21 · Versiyon: 1.5.0 · 5 kaynak · Bu hesaplayıcı klinik kararın yerine geçmez.