Ottawa Diz Kuralı
Akut diz yaralanmasında diz röntgeni gereğini beş ölçütle belirler. Kural röntgeni GÜVENLE ELEMEK için tasarlanmıştır; kırık TANISI koymaz ve pozitif sonuç kırık olduğunu göstermez.
Ne zaman kullanılır?
Akut diz yaralanmasıyla başvuran hastada diz röntgeni gerekip gerekmediğine karar verirken. Beş ölçütten HERHANGİ BİRİ pozitifse röntgen istenir; hiçbiri yoksa röntgen güvenle atlanabilir.
Türetme yayınının ifadesi: 'age 55 years or older' — yani 55 dahildir.
Fibula başı üzerinde lokalize hassasiyet.
Yalnız patella üzerinde hassasiyet; dizin başka bir kemik noktasında hassasiyet varsa bu ölçüt karşılanmaz ('isolated tenderness of the patella').
Aktif fleksiyon 90 dereceye ulaşamıyor.
Yayının ölçütü çift koşulludur: 'inability to bear weight both immediately AND in the ED (four steps)'. Hasta yaralanma anında yürüyebildiyse ya da acil serviste dört adım atabiliyorsa bu ölçüt POZİTİF DEĞİLDİR. Dört adım, topallayarak da olsa iki ayağa da iki kez yük vermek demektir.
Girişleri doldurup Hesapla'ya basınca sonuç burada görünecek.
Klinik İpuçları
Türetme (Stiell 1995, Ann Emerg Med, PMID 7574120): 1.047 erişkin, 23 klinik değişken taranarak beş ölçüt seçildi. 68 kırık; duyarlılık 1,0 (%95 GA 0,95-1,0), özgüllük 0,54 (0,51-0,57). Röntgen kullanımı %68,6'dan %49,4'e inerdi (bağıl azalma %28,0).
Doğrulama (Stiell 1996, JAMA, PMID 8594242): 1.096 erişkin, 63 klinik önemli kırık; duyarlılık 1,0 (%95 GA 0,94-1,0). Kural NEGATİFSE kırık olasılığı %0 (%95 GA %0-0,4).
GÜVENİLİRLİK ÖLÇÜLMÜŞTÜR: aynı doğrulamada hekimler kuralı vakaların %96'sında doğru yorumladı, yorum için kappa 0,77 (%95 GA 0,65-0,89). Bu, ekarte kuralları arasında yüksek bir uyum düzeyidir.
ÖLÇÜT ÇIKARMAYIN: Stiell 1996 kuralı sadeleştirme denemelerinin özgülluğü artırdığını ama duyarlılıkta KABUL EDİLEMEZ kayba yol açtığını bildiriyor. Beş ölçüt bir bütündür.
Havuzlanmış performans (Bachmann 2004, Ann Intern Med, PMID 14734335; 6 çalışma / 4.249 erişkin): duyarlılık %98,5 (%95 GA 93,2-100), özgüllük %48,6 (43,4-51,0), negatif olabilirlik oranı 0,05 (0,02-0,23). Tek merkezli %100 değerleri havuzlandığında %98,5'e iner.
Yazarların kendi çekincesi (Bachmann 2004): kural %100 duyarlılığa kalibre edilmiştir ve gerçek kırık prevalansı genellikle düşüktür; rutin uygulamanın maliyet-etkinliği için geniş çok merkezli çalışmalar hâlâ gereklidir.
PEDİATRİK DOĞRULAMA VAR ama sınırlıdır (Bulloch 2003, Ann Emerg Med, PMID 12827123): 2-16 yaş, son 7 gün içinde diz yaralanması, 750 çocuk (ortalama yaş 11,8±3,1), 70 kırık. Duyarlılık %100 (%95 GA 94,9-100), özgüllük %42,8 (39,1-46,5); röntgenlerde mutlak %31,2 azalma. 2 yaş altı bu kohortta yoktur.
Özgüllük yaklaşık %43-54: pozitif sonuç 'kırık var' demek DEĞİL, 'röntgen güvenle atlanamaz' demektir.
Pittsburgh Diz Kuralı ayrı bir karar aracıdır; Ottawa'nın yerine geçmez ve iki kuralın ölçütleri karıştırılmaz.
Kaynaklar
Stiell IG, Greenberg GH, Wells GA, McDowell I, Cwinn AA, Smith NA, Cacciotti TF, Sivilotti ML. Prospective validation of a decision rule for the use of radiography in acute knee injuries. JAMA. 1996;275(8):611-615. PMID: 8594242. (PubMed kaydinda DOI YOK; uydurulmadi.) (1996)
v2.0 · 2026-08-07
Girişleri doldurup Hesapla'ya basınca sonuç burada görünecek.
Ottawa Diz Kuralı Hakkında
Akut diz yaralanmasında diz röntgeni gereğini beş ölçütle belirler. Kural röntgeni GÜVENLE ELEMEK için tasarlanmıştır; kırık TANISI koymaz ve pozitif sonuç kırık olduğunu göstermez.
Ne zaman kullanılır: Akut diz yaralanmasıyla başvuran hastada diz röntgeni gerekip gerekmediğine karar verirken. Beş ölçütten HERHANGİ BİRİ pozitifse röntgen istenir; hiçbiri yoksa röntgen güvenle atlanabilir.
Gerekli girdiler: Yaş 55 veya üzeri, Fibula başında hassasiyet, İZOLE patella hassasiyeti, Dizi 90 dereceye fleksiyona getirememe, Yük verememe — HEM yaralanma anında HEM acil serviste (4 adım). Bu araç klinik kriterleri değerlendirerek karar desteği sağlar.
- Röntgen Gerekmez: Beş ölçütün beşi de negatif; klinik önemli diz kırığı olasılığı çok düşük.
- Röntgen Önerilir: En az bir ölçüt pozitif; röntgen güvenle atlanamaz. Pozitif sonuç kırık varlığını göstermez, yalnız görüntülemeyi zorunlu kılar.
Kısıtlamalar: 2 yaş altında doğrulanmamıştır — pediatrik doğrulama kohortu 2-16 yaş aralığındadır (Bulloch 2003). Kural AKUT yaralanma içindir. Pediatrik doğrulama son 7 gün içindeki yaralanmalarla sınırlıdır; erişkin çalışmaları sayısal bir gün sınırı vermez. Beş ölçütten herhangi birinin çıkarılması ya da gevşetilmesi duyarlılığı kabul edilemez düzeyde düşürür (Stiell 1996). Kural olduğu gibi uygulanır. Yük verme ölçütü ÇİFT KOŞULLUDUR (hem yaralanma anında hem acil serviste). Tek koşulu değerlendirmek kuralı yanlış pozitif yönde bozar. Kural röntgeni elemek için kalibre edilmiştir (özgüllük yaklaşık %43-54). Pozitif sonuç kırık varlığını göstermez.
Son güncelleme: 2026-08-07 · Versiyon: 2.0 · 4 kaynak · Bu hesaplayıcı klinik kararın yerine geçmez.