KuralTanıAcil Tıp

Kanada Servikal Omurga Kuralı

CCR

Uyanık (GKS 15) ve hemodinamik olarak stabil künt travma hastalarında servikal omurga görüntüleme gereğini üç adımlı bir algoritmayla belirler. Kural görüntülemeyi GÜVENLE ELEMEK için tasarlanmıştır; servikal yaralanma TANISI koymaz.

⚠ Kural yalnız UYANIK (GKS 15) ve HEMODİNAMİK OLARAK STABİL, künt kafa/boyun travmalı erişkinde geçerlidir. Bilinç değişikliği, nörolojik defisit, instabil vital bulgu veya penetran travma varsa kural KULLANILMAZ; görüntüleme kararı doğrudan klinik değerlendirmeyle verilir.

Ne zaman kullanılır?

Künt kafa/boyun travması ile başvuran, GKS 15 ve vital bulguları stabil erişkin hastada servikal röntgen/BT gerekip gerekmediğine karar verirken. Üç adım SIRAYLA uygulanır: yüksek riskli faktör → düşük riskli faktör → aktif rotasyon.

1. adım — Görüntülemeyi ZORUNLU kılan yüksek riskli faktör var mı?

Yayının saydığı üç faktör: yaş ≥ 65 · tehlikeli mekanizma · ekstremitelerde parestezi. Herhangi biri varsa doğrudan görüntüleme; 2. ve 3. adım uygulanmaz. 'Tehlikeli mekanizma' tanımı abstract'ta verilmemiştir (bkz. sınırlamalar).

2. adım — Boyun hareketinin güvenle değerlendirilmesine izin veren düşük riskli faktör var mı?

Yayının saydığı beş faktör: basit arkadan çarpma · acil serviste oturur pozisyonda olma · yaralanmadan bu yana herhangi bir anda yürüyebilmiş olma · boyun ağrısının geç başlaması · orta hat servikal hassasiyetin OLMAMASI. Hiçbiri yoksa görüntüleme gerekir. 'Basit arkadan çarpma' tanımı abstract'ta verilmemiştir (bkz. sınırlamalar).

3. adım — Boynunu AKTİF olarak sağa ve sola 45° çevirebiliyor mu?

Bu adım fiilen uygulanmalıdır. Doğrulama çalışmasında hekimler hastaların %10,2'sinde bu değerlendirmeyi atladı ve atlanan vakalar negatif sayıldığında kuralın duyarlılığı %99,4'ten %95,3'e düştü. Değerlendirilemiyorsa kural TAMAMLANMAMIŞTIR; sonucu 'görüntüleme gerekmez' diye okumayın.

Girişleri doldurup Hesapla'ya basınca sonuç burada görünecek.

Klinik İpuçları

✓

Türetme (Stiell 2001, JAMA, PMID 11597285): 10 Kanada acil servisinde 8.924 erişkin; 151'inde (%1,7) klinik önemli servikal yaralanma. Çapraz doğrulamada duyarlılık %100 (%95 GA 98-100), özgüllük %42,5 (%95 GA 40-44); kuralın öngördüğü görüntüleme oranı %58,2.

✓

NEXUS ile doğrudan karşılaştırma (Stiell 2003, N Engl J Med, PMID 14695411): 8.283 hasta, 169'unda (%2,0) yaralanma. CCR duyarlılık %99,4 vs NEXUS %90,7 (p<0,001), özgüllük %45,1 vs %36,8 (p<0,001), görüntüleme oranı %55,9 vs %66,6. CCR 1 hastayı, NEXUS 16 hastayı kaçırırdı.

✓

KURALIN ÜSTÜNLÜĞÜ 3. ADIMIN GERÇEKTEN UYGULANMASINA BAĞLI: aynı çalışmada hekimler hastaların %10,2'sinde (845 hasta) algoritmanın gerektirdiği rotasyon değerlendirmesini YAPMADI. Bu belirsiz vakaların tümü negatif kabul edilirse CCR duyarlılığı %95,3'e düşer ve NEXUS'a üstünlüğü anlamlılığını kaybeder (p=0,09).

✓

Özgüllük yaklaşık %42-45: pozitif sonuç 'yaralanma var' demek DEĞİL, 'görüntüleme güvenle atlanamaz' demektir. Kural %100 duyarlılığa kalibre edilmiştir.

✓

CCR ve NEXUS AYRI algoritmalardır; ölçütleri karıştırmak her iki kuralın da duyarlılığını bozar. Bir hastada tek bir kural baştan sona uygulanır.

✓

Yüksek riskli faktörlerden 'tehlikeli mekanizma' ile düşük riskli faktörlerden 'basit arkadan çarpma' terimlerinin OPERASYONEL TANIMLARI yayının ölçüt kutusundadır; PubMed abstract'ı bu iki terimi adlandırır ama TANIMLAMAZ. Sınır vakada orijinal yayının tanımına bakılmalıdır.

✓

Türetme kohortunun ortalama yaşı 37 ve tamamı erişkindir; kural pediatrik popülasyonda türetilmemiştir.

Kaynaklar

Stiell IG, Wells GA, Vandemheen KL, et al. The Canadian C-spine rule for radiography in alert and stable trauma patients. JAMA. 2001;286(15):1841-1848. PMID: 11597285. DOI: 10.1001/jama.286.15.1841. (2001)

Stiell IG, Clement CM, McKnight RD, et al. The Canadian C-spine rule versus the NEXUS low-risk criteria in patients with trauma. N Engl J Med. 2003;349(26):2510-2518. PMID: 14695411. DOI: 10.1056/NEJMoa031375. (2003)

v2.0 · 2026-08-07

Girişleri doldurup Hesapla'ya basınca sonuç burada görünecek.

Kanada Servikal Omurga Kuralı Hakkında

Ne zaman kullanılır: Künt kafa/boyun travması ile başvuran, GKS 15 ve vital bulguları stabil erişkin hastada servikal röntgen/BT gerekip gerekmediğine karar verirken. Üç adım SIRAYLA uygulanır: yüksek riskli faktör → düşük riskli faktör → aktif rotasyon.

Gerekli girdiler: 1. adım — Görüntülemeyi ZORUNLU kılan yüksek riskli faktör var mı?, 2. adım — Boyun hareketinin güvenle değerlendirilmesine izin veren düşük riskli faktör var mı?, 3. adım — Boynunu AKTİF olarak sağa ve sola 45° çevirebiliyor mu?. Bu araç klinik kriterleri değerlendirerek karar desteği sağlar.

Yorumlama:

Görüntüleme Gerekir: Kuralın en az bir adımı görüntüleme yönünde sonuçlandı; servikal görüntüleme güvenle atlanamaz.
Görüntüleme Gerekmez: Üç adımın üçü de geçildi; klinik önemli servikal yaralanma olasılığı çok düşük.

Kısıtlamalar: GKS < 15, instabil vital bulgu, penetran travma veya nörolojik defisit varlığında kural UYGULANMAZ — türetme kohortu uyanık ve stabil hastalardan oluşur. Erişkin kohortta türetilmiştir (n=8.924, ortalama yaş 37); 16 yaş altında doğrulanmamıştır. 3. adım (45° aktif rotasyon) atlanırsa kural tamamlanmamıştır: doğrulama çalışmasında bu adım hastaların %10,2'sinde uygulanmamış ve atlanan vakalar negatif sayıldığında duyarlılık %95,3'e düşmüştür. 'Tehlikeli mekanizma' ve 'basit arkadan çarpma' terimlerinin operasyonel tanımları PubMed abstract'ında YOKTUR; yayının ölçüt kutusundan alınmalıdır. Bu araç o tanımları kendi başına dayatmaz. Kural görüntülemeyi elemek için kalibre edilmiştir (özgüllük ~%42-45). Pozitif sonuç yaralanma varlığını göstermez.

Son güncelleme: 2026-08-07 · Versiyon: 2.0 · 2 kaynak · Bu hesaplayıcı klinik kararın yerine geçmez.