D Vitamini Toksisitesi Klinik Triyajı
Yüksek 25(OH)D ve hiperkalsemi varlığında ayaktan takip / yatış / acil / ICU değerlendirme basamağı önerir. İlaç dozu hesaplamaz; tedavi seçeneklerini hatırlatma listesi olarak sunar.
Ne zaman kullanılır?
25(OH)D yüksekliği (>100 ng/mL) ve/veya hiperkalsemi (Ca >10.5 mg/dL) saptanan erişkinde klinik basamak belirleme. İlaç dozu hesabı için kullanılmaz.
Bu araç ≥18 yaş erişkinler içindir. Pediatrik vitamin D toksisitesi farklı yönetim gerektirir.
Toksisite tanısal eşik >150 ng/mL (>375 nmol/L). 100-150 ng/mL şüpheli aralık.
Türkiye'de laboratuvarlar genelde ng/mL. Dönüşüm: 1 ng/mL = 2.5 nmol/L.
Total Ca veya albumin-düzeltilmiş Ca. Düşük albümin varsa albumin-düzeltilmiş veya iyonize Ca tercih edilir.
Hiperkalsemiye bağlı GİS semptomu.
Hiperkalsemiye bağlı nefrojenik diyabet insipidus benzeri tablo.
Nörolojik etkilenme; ağır hiperkalsemide koma riski.
Hiperkalsemiye bağlı miyopati.
Akut böbrek hasarı veya bazaline göre eGFR düşüşü. Acil değerlendirme kriteri.
Hiperkalsemi EKG bulguları: kısalmış QT, geniş T, AV blok. Acil değerlendirme kriteri.
Böbrek taşı öyküsü veya idrar Ca/Cr yüksekliği. CYP24A1 mutasyonu ekartasyonu.
300.000 IU IM ampul veya yüksek doz oral preparatın hekim dışı / tekrarlayan kullanımı. Türkiye'de toksisitenin sık nedeni (Demir 2019, JCRPE — pediatrik kohortunda %77).
Bisfosfonatlar gebelikte kategori D; obstetrik konsültasyonu.
Endojen 1α-hidroksilaz aktivitesi → vitamin D-aracılı hiperkalsemi. Glukokortikoid bu mekanizmayı baskılar.
eGFR <30 ise IV bisfosfonat yerine denosumab; nefroloji konsültasyonu zorunlu.
Girişleri doldurup Hesapla'ya basınca sonuç burada görünecek.
Klinik İpuçları
Toksisite tanısal eşik: 25(OH)D >150 ng/mL (>375 nmol/L)
Şüpheli düzey: 100-150 ng/mL — yakın takip + suplementasyon kesimi
Hiperkalsemi sınıflama: Ca 10.5-11.5 hafif, 11.5-14 orta, ≥14 ağır, ≥15 hayati tehdit
Tedavi 3 sıralı temel: D vitamini ve Ca'yı kes → IV NS hidrasyon → ağır olguda kalsitonin/bisfosfonat/glukokortikoid
Granülomatöz hastalık veya intestinal Ca emilim artışında glukokortikoid ön sıraya alınır
KBH (eGFR<30) ise IV bisfosfonat yerine denosumab; nefroloji konsültasyonu
Pediatride (Demir 2019, Türkiye) pamidronat/zoledronat prednizolondan etkin
25(OH)D yarı ömrü ~3 hafta; Ca normalleşmesi günler-haftalar sürebilir
Kaynaklar
Vitamin D Toxicity (2024) · MSD Manual 2024 — D vitamini toksisitesi yönetimi
Vitamin D Toxicity · NCBI Bookshelf (2023) · StatPearls — Vitamin D Toxicity
Vitamin D — Health Professional Fact Sheet (2024) · NIH ODS — toksisite eşiği >150 ng/mL
Comparison of Treatment Regimens in Management of Severe Hypercalcemia Due to Vitamin D Intoxication in Children · J Clin Res Pediatr Endocrinol (JCRPE) (2019) · Demir 2019 (PMID 31099525) — Türkiye 74 pediatrik vaka; pamidronat/zoledronat prednizolondan etkin
Vitamin D Toxicity — A Clinical Perspective · Front Endocrinol (Lausanne) (2018) · Marcinowska-Suchowierska 2018 (PMC6158375) — klinik perspektif
Targeting Calcitriol Metabolism in Acute Vitamin D Toxicity—A Comprehensive Review and Clinical Insight · Int J Mol Sci (2024) · Aberger 2024 (PMID 39337491) — calcitriol metabolizması, refrakter olgu yönetimi
v1.0.0 · 2026-05-05
Girişleri doldurup Hesapla'ya basınca sonuç burada görünecek.
D Vitamini Toksisitesi Klinik Triyajı Hakkında
Yüksek 25(OH)D ve hiperkalsemi varlığında ayaktan takip / yatış / acil / ICU değerlendirme basamağı önerir. İlaç dozu hesaplamaz; tedavi seçeneklerini hatırlatma listesi olarak sunar.
Ne zaman kullanılır: 25(OH)D yüksekliği (>100 ng/mL) ve/veya hiperkalsemi (Ca >10.5 mg/dL) saptanan erişkinde klinik basamak belirleme. İlaç dozu hesabı için kullanılmaz.
Gerekli girdiler: Yaş, Mevcut 25(OH)D, 25(OH)D birimi, Serum kalsiyum (total veya albumin-düzeltilmiş), Bulantı / kusma, Poliüri / polidipsi, Konfüzyon / letarji, Kas güçsüzlüğü, AKI / eGFR bozulması, Aritmi / EKG değişikliği, Nefrolitiazis / hiperkalsiüri, Yüksek doz D vitamini / IM ampul / OTC kötü kullanım öyküsü, Gebelik, Granülomatöz hastalık (sarkoidoz, tüberküloz, vs.), Kronik böbrek hastalığı (KBH). Bu araç klinik kriterleri değerlendirerek karar desteği sağlar.
- Basamak 0: Toksisite Lehine Değil
- Basamak 1: Şüpheli — Ayaktan Yakın Takip
- Basamak 2: Yatış / Hastane Değerlendirmesi
- Basamak 3: Acil Servis Değerlendirmesi
- Basamak 4: ICU / Hayatı Tehdit Eden
Kısıtlamalar: Bu araç klinik triyaj kararına yardımcıdır. Acil servis kararını, ilaç dozajını veya hospitalizasyon kriterini OTOMATİKLEŞTİRMEZ. Pediatrik (<18 yaş) hastalar için kullanılamaz; pediatrik endokrinoloji konsültasyonu gerekir. İlaç dozları (zoledronik asit, pamidronat, kalsitonin, prednizolon, denosumab) bu araçta hesaplanmaz; kurum protokolü ve klinik duruma göre hekim tarafından belirlenir. Hiperkalsemi tek başına vitamin D toksisitesi tanısı değildir; PHP, FHH, malignite, granülomatöz hastalık, lab hatası ekartasyonu gerekir. Albümin <3.5 g/dL durumlarında albumin-düzeltilmiş Ca veya iyonize Ca kullanılmalıdır; total Ca yanıltıcı olabilir. 25(OH)D yarı ömrü ~3 hafta; toksisite tanısı sonrası 25(OH)D normalleşmesi 6-8 hafta sürebilir. Ca normalleşmesi günler-haftalar içinde olur.
Son güncelleme: 2026-05-05 · Versiyon: 1.0.0 · 6 kaynak · Bu hesaplayıcı klinik kararın yerine geçmez.
İlgili Hesaplayıcılar
Vitamin D Etyolojik Fenotipleme (Erişkin)
Endokrinoloji · İç Hastalıkları
Vitamin D İdame (Replasman) Dozu
Endokrinoloji · Aile Hekimliği
D Vitamini Yükleme Dozu Hesaplayıcı
Endokrinoloji · Aile Hekimliği
Hiperglisemide Düzeltilmiş Sodyum
Dahiliye · Endokrinoloji
Serum Osmolalitesi Hesaplama
Dahiliye · Acil Tıp
KDIGO Akut Böbrek Yetmezliği (ABY) Evreleme
Nefroloji · Yoğun Bakım