Jones Kriterleri (Akut Romatizmal Ateş)

AHA 2015 Revizyonu (Gewitz PMID 25908771) — kritik değişiklik:

Doppler ekokardiyografi ile tespit edilen subklinik kardit majör kriter olarak kabul edildi (klinik üfürüm olmasa bile)

Düşük-risk popülasyon vs yüksek/orta-risk popülasyon ayrımı yapıldı

⚠ KAYNAK ERİŞİMİ — ÖLÇÜLDÜ (2026-09-10), TAHMİN DEĞİL: Gewitz 2015 (PMID 25908771) tam metnine erişilemedi: PMID→PMCID dönüşümü boş döndü, yani bu yayın için PMC kaydı yok (Circulation 2015 açık erişimde değil). Bu bir *"bakılmadı"* değil, ölçülmüş bir *"arandı ve yok"*tur. Aşağıdaki maddelerin hangisinin doğrulandığı, hangisinin yalnızca bu düzyazıda yaşadığı tek tek işaretlenmiştir.

✔ DOĞRULANDI — Carapetis 2016 (PMID 27188830 / PMC5810582) TAM METNİ:

Orta/yüksek risk tanımı: *"an ARF incidence of >2 per 100,000 school-aged children per year or an all age RHD prevalence of >1 per 1,000 people per year"*

*"In moderate-high risk populations, monoarthritis in addition to the more classic polyarthritis can fulfil a major manifestation."* → Monoartrit yüksek/orta-risk kolunda majör kriterdir ve bu araç onu öyle sayar.

Değişikliğin amacı: *"increase the sensitivity of the criteria in areas where ARF remains endemic and to maintain high specificity in low-risk areas"*

Tanı kuralı: *"two major manifestations or one major manifestation and at least two minor manifestations. In addition, evidence of preceding infection"*

Ayırıcı tanı: yüksek riskli/tropik bölgelerde dengue, chikungunya, Ross River gibi arboviral enfeksiyonlar akut artrit + ateş yapar ve ARA'nın yaygın ayırıcı tanılarıdır

⚠ DOĞRULANAMADI — aşağıdaki sayılar ve kurallar HİÇBİR ulaşılabilir kaynakta bulunamadı; yalnızca bu düzyazıda yaşıyorlar ve BU ARACIN ÇALIŞAN MANTIĞINA YAZILMADILAR:

Ateş eşikleri (≥38°C yüksek-risk / ≥38,5°C düşük-risk) — doğrulanamadı; bu yüzden ateş girdisinin etiketi sayı TAŞIMAZ

ESR eşikleri (≥30 mm/saat yüksek-risk / ≥60 düşük-risk) ve CRP ≥3,0 mg/dL — doğrulanamadı; etiket sayı TAŞIMAZ

Poliartraljinin yüksek-risk kolunda majör sayılması — *"polyarthralgia"* kelimesi Carapetis tam metninde hiç geçmiyor. Bu araçta poliartralji her iki kolda da minör kalır; sonuç olarak araç bu eksende kılavuzdan daha az duyarlı olabilir ve bunu ekranda uyarı olarak söyler.

Rekürren atakta "3 minör + strep" dalı — doğrulanamadı, uygulanmıyor; araç rekürren atağı sorar ve bu dalın atlandığını ekranda ADIYLA söyler.

⚠ Ve bu düzyazı kendi içinde çelişiyor: düşük-risk majör listesi *"POLİARTRİT (sadece — monoartrit/poliartralji minör)"* diyor, ama hemen altındaki düşük-risk minör listesi monoartriti saymıyor. Araç sayılan listeyi esas aldı: düşük-risk kolunda monoartrit ne majör ne minördür. Çelişki kaynağın kendisinde olduğu için düzeltilmedi, İŞARETLENDİ.

Yüksek/orta-risk popülasyon (Türkiye dahil — ARA insidansı >2/100.000/yıl çocuk):

Majör kriterler:

1. Kardit (klinik VEYA subklinik echo bulgusu)

2. Monoartrit veya poliartrit (kılavuz metni ayrıca poliartraljiyi de sayar — doğrulanamadı, uygulanmadı)

3. Sydenham koresi

4. Eritema marginatum

5. Subkutan nodüller

Minör kriterler: Ateş · mono-artralji · yüksek ESR veya CRP · uzamış PR intervali (yaşa göre) · *(bu araçta ayrıca poliartralji)*

Düşük-risk popülasyon (gelişmiş ülkeler, ARA <2/100.000):

Majör kriterler:

1. Kardit (klinik veya subklinik)

2. POLİARTRİT (sadece)

3. Sydenham koresi

4. Eritema marginatum

5. Subkutan nodüller

Minör kriterler: Ateş, yüksek ESR veya CRP, uzamış PR, poliartralji

TANI KRİTERLERİ:

İlk atak: 2 majör VEYA 1 majör + 2 minör + streptokok enfeksiyonu kanıtı *(bu araç bu kuralı uygular)*

Rekürren atak: 2 majör VEYA 1 majör + 2 minör VEYA 3 minör + strep kanıtı *(3-minör dalı doğrulanamadı — uygulanmıyor)*

Streptokok kanıtı: Boğaz kültürü, hızlı antijen test, ASO/anti-DNase B titre yüksekliği

Subklinik karditi nasıl tespit ederiz (Doppler echo)?

Patolojik MR (mitral yetmezliği): ≥2 cm jet, holosistolik, mozaik renk, peak velocity >3 m/s

Patolojik AR (aort yetmezliği): ≥1 cm jet, holodiyastolik, peak velocity >3 m/s

Her iki kapakta da Doppler+morfolojik bulgu gerekir (sadece akustik shadow yetmez)

⚠ Bu araç karditi tek bir evet/hayır kutusu olarak sorar; klinik ve subklinik karditi AYIRMAZ

Önemli istisna:

'Indolent kardit' VE 'kore' Jones kriterlerini karşılamasa bile ARA tanısı koyulabilir (atypical presentations)

Sınırlılıklar:

Strep enfeksiyonunun postu: ASO 1-2 hafta sonra yükselir, anti-DNase B 3-4 hafta

JIA (juvenil idiyopatik artrit), reaktif artrit (post-streptococcal reactive arthritis), Lyme hastalığı ayırıcı tanıda

Sekonder profilaksi (penisilin) ARA tanısı kesinleştikten sonra başlanmalı (en az 5-10 yıl)