FormülŞiddetGastroenterolojiHepatolojiYoğun BakımGenel Cerrahi

MELD 3.0 — Karaciğer Hastalığı Şiddet Skoru (Güncel)

MELD 3.0

MELD 3.0 — Son Dönem Karaciğer Hastalığı Modeli güncel sürümü (Kim ve ark. 2021). UNOS/OPTN organ tahsisinde 13 Temmuz 2023'ten itibaren MELD-Na'nın yerini aldı. Eski MELD-Na'ya göre üç yenilik: (1) kadın cinsiyet düzeltmesi (+1,33 puan, biyolojik kreatinin farkını telafi eder), (2) serum albümin terimi (düşük albümin = daha yüksek skor), (3) kreatinin üst sınırı 4,0 → 3,0 mg/dL. Bilirubin–sodyum ve albümin–kreatinin etkileşim terimleri de mevcut.

Ne zaman kullanılır?

Son dönem karaciğer hastalığında 90 günlük mortalite tahmini ve UNOS/OPTN transplant önceliklendirmesi için. Kompanse veya dekompanse siroz, akut-kronik karaciğer yetmezliği, kronik karaciğer hastalığı izlem ve transplant değerlendirmesinde kullanılır. **Yaş ≥18 erişkin adaylar için**; 12-17 yaş arası adolesan için MELD 3.0 (Kwong ve ark. 2023), <12 yaş için PELD-Cr kullanılır. Eski MELD-Na (UNOS Temmuz 2023 öncesi standart) sayfası yalnızca tarihsel/karşılaştırma amacıyla bırakılmıştır.

Cinsiyet

MELD 3.0'ın temel yeniliği: Kadınlarda boy ve kas kütlesi tarihsel olarak daha düşük olduğu için aynı serum kreatinin değeri kadınlarda daha kötü renal fonksiyonu yansıtır. Bu fizyolojik dezavantaj kadın transplant adaylarında daha yüksek waitlist mortalitesine yol açıyordu — düzeltme ile UNOS/OPTN cinsiyet eşitliği sağladı (Kim 2021, OPTN/SRTR 2023).

Bilirubin (total)

mg/dL

Direkt + indirekt total bilirubin. Hesaplamada minimum 1,0 mg/dL kabul edilir (alt sınır clamp).

INR

Uluslararası Normalleştirilmiş Oran. Hesaplamada minimum 1,0 kabul edilir (alt sınır clamp). Antikoagülan alıyorsa skor güvenilmez — limitations bölümüne bkz.

Serum kreatinin

mg/dL

Hesaplama clamp: 1,0–3,0 mg/dL. MELD 3.0 üst sınırı 4,0 → 3,0'a düşürdü (eski MELD'e göre yenilik). Diyaliz hastalarında otomatik 3,0 alınır (alt input ile).

Serum sodyum

mEq/L

Hesaplama clamp: 125–137 mEq/L. Hiponatremi siroz mortalitesini bağımsız öngörür (MELD-Na 2008 dersi MELD 3.0'a taşındı).

Serum albümin

g/dL

MELD 3.0'ın yeni değişkeni. Hesaplama clamp: 1,5–3,5 g/dL. Düşük albümin → daha yüksek skor. OPTN politikasında albümin verisi tüm adaylar için zorunlu hale getirildi (Temmuz 2023).

Son 1 haftada diyaliz

EVET: Son 7 gün içinde ≥2 seans hemodiyaliz, periton diyalizi VEYA ≥24 saat sürekli veno-venöz hemodiyaliz/hemofiltrasyon (CVVHD/CVVH). Diyaliz alıyorsa kreatinin otomatik 3,0 mg/dL alınır (gerçek değer ne olursa olsun).

Girişleri doldurup Hesapla'ya basınca sonuç burada görünecek.

Klinik İpuçları

✓

MELD 3.0 = UNOS/OPTN güncel standardı. 13 Temmuz 2023 itibariyle MELD-Na yerini aldı (Kim ve ark. 2021, Gastroenterology). MELD-Na sayfası yalnızca tarihsel karşılaştırma için bırakılmıştır.

✓

Üç temel yenilik: (1) kadın cinsiyet +1,33 düzeltmesi, (2) serum albümin terimi, (3) kreatinin üst sınırı 4,0 → 3,0 mg/dL. Bilirubin-sodyum ve albümin-kreatinin etkileşim terimleri de eklendi.

✓

Cinsiyet eşitliği: Kadınlarda boy/kas kütlesi tarihsel olarak daha düşük → aynı kreatinin daha kötü renal fonksiyon. MELD-Na döneminde kadın adaylar yüksek waitlist mortalitesi yaşıyordu; MELD 3.0 sonrası fark daraldı (OPTN/SRTR 2023).

✓

Alt-üst sınır: Skor 6-40 arasında sınırlandırılır. Skor >40 hastalarda waitlist mortalitesi artmaya devam eder ama allokasyon tavanı 40'tır (Tarlow ve ark. 2023, Hepatology).

✓

Diyaliz kuralı: Son 7 gün içinde ≥2 seans HD veya ≥24 sa CVVHD/CVVH alındıysa kreatinin otomatik 3,0 mg/dL kabul edilir. Bu kural eski MELD'den korundu.

✓

Adölesan adaylar (12-17 yaş): UNOS Temmuz 2023'te MELD 3.0'ı bu yaş grubu için de adopte etti (Kwong ve ark. 2023, Hepatology PMID 37352474). <12 yaş için PELD-Cr kullanılır.

✓

Asit/HE etkileşimi: Düşük MELD 3.0 skorlu hastalarda dahi orta-şiddetli asit veya hepatik ensefalopati waitlist mortalitesini bağımsız öngörür; MELD 3.0 alone yeterli değilse klinik dekompansasyon ek skorlanmalı.

✓

HCC istisnası: Hepatoselüler karsinom adaylarında MELD 3.0 düşük olabilir; UNOS HCC istisna puanlama sistemi (HCC-MELD exception) ayrı uygulanır.

✓

Watchlist — MELD 3.1/3.i (2025): Bayesian güncellenebilir framework önerildi (Hepatology 2025), 90 günlük mortalite öngörüsünü hafif iyileştirir (C 0,7195 vs 0,7152). Henüz UNOS adopt etmedi; MELD 3.0 standart.

Kaynaklar

Kim WR, Mannalithara A, Heimbach JK, Kamath PS, Asrani SK, Biggins SW, Wood NL, Gentry SE, Kwong AJ. MELD 3.0: The Model for End-Stage Liver Disease Updated for the Modern Era. · Gastroenterology (2021)

OPTN/UNOS. Improvements to MELD and PELD now in effect (13 Temmuz 2023). Updates to calculation of MELD and PELD formulas; revised pediatric Status 1A/1B criteria. · OPTN/UNOS Policy Notice (2023)

Kwong AJ, Zhang KY, Ebel N, Mannalithara A, Kim WR. MELD 3.0 for adolescent liver transplant candidates. · Hepatology (2023)

Tarlow BD, Kim WR, Mannalithara A, et al. Mortality in patients with end-stage liver disease above MELD 3.0 of 40. · Hepatology (2023)

OPTN/SRTR 2023 Annual Data Report: Liver. MELD 3.0 implementation results: cinsiyet eşitsizliği daraldı, transplant oranları arttı. · OPTN/SRTR 2023 (2024)

Kamath PS, Kim WR. The model for end-stage liver disease (MELD) — orijinal tarihsel referans (2007 MELD-Na öncesi). · Hepatology (2007)

v2.0 · 2026-05-01

Girişleri doldurup Hesapla'ya basınca sonuç burada görünecek.

MELD 3.0 — Karaciğer Hastalığı Şiddet Skoru (Güncel) Hakkında

Ne zaman kullanılır: Son dönem karaciğer hastalığında 90 günlük mortalite tahmini ve UNOS/OPTN transplant önceliklendirmesi için. Kompanse veya dekompanse siroz, akut-kronik karaciğer yetmezliği, kronik karaciğer hastalığı izlem ve transplant değerlendirmesinde kullanılır. Yaş ≥18 erişkin adaylar için; 12-17 yaş arası adolesan için MELD 3.0 (Kwong ve ark. 2023), <12 yaş için PELD-Cr kullanılır. Eski MELD-Na (UNOS Temmuz 2023 öncesi standart) sayfası yalnızca tarihsel/karşılaştırma amacıyla bırakılmıştır.

Gerekli girdiler: Cinsiyet, Bilirubin (total), INR, Serum kreatinin, Serum sodyum, Serum albümin, Son 1 haftada diyaliz. Bu araç matematiksel bir formül kullanarak sonuç üretir.

Yorumlama:

Çok düşük: 90 günlük mortalite ~%1-2
Düşük: 90 günlük mortalite ~%5-7
Orta: 90 günlük mortalite ~%10-15
Yüksek: 90 günlük mortalite ~%20-50
Çok yüksek: 90 günlük mortalite ~%50-90

Kısıtlamalar: MELD 3.0 90 günlük waitlist mortalitesi tahmini için valide edildi; transplant sonrası sağkalım veya akut karaciğer yetmezliği prognostik aracı değildir. Akut karaciğer yetmezliği için King's College kriterleri tercih edilir (ACG ALF 2023 önerisi). Antikoagülan kullanan hastalarda INR yorumu güvenilmez. Warfarin, DOAK veya benzeri ajan alan adaylarda INR'nin gerçek karaciğer sentez fonksiyonunu yansıtmadığı dikkate alınmalı. Hepatoselüler karsinom (HCC) adaylarında MELD 3.0 lab skoru düşük olabilir ancak hastalık şiddetini yansıtmaz. UNOS HCC-MELD istisna puanlama sistemi ayrı uygulanır. Asit ve hepatik ensefalopati MELD 3.0'da doğrudan değişken değildir; düşük skorlu hastalarda dahi orta-şiddetli asit/HE waitlist mortalitesini bağımsız öngörür ve klinik karar gerektirir. Yaş <18 hastalarda kullanmayın. 12-17 yaş adolesan için MELD 3.0 ayrı validasyon (Kwong 2023); <12 yaş için PELD-Cr (Pediatric End-Stage Liver Disease - Creatinine) kullanılır. Diyaliz ve renal yetmezlik kreatinin değerini gizler. Son 7 günde ≥2 seans HD veya ≥24 sa CVVHD alındıysa kreatinin 3,0 mg/dL kabul edilir; aksi halde gerçek kreatinin yorumu yanıltıcı olabilir (akut böbrek hasarı vs kronik böbrek hastalığı ayrımı klinik). Türkiye'de organ tahsisi sistemi farklı: UNOS/OPTN ABD merkezli; Türkiye'de Sağlık Bakanlığı/UKM (Ulusal Koordinasyon Merkezi) sistemi ayrı kriterlere göre çalışır. MELD 3.0 prognoz aracı olarak kullanılabilir, allokasyon kuralı doğrudan uygulanmaz.